„P.S. Oczywiście, słuszna uwaga. Chodzi o zmniejszenie do 800 p.p.m. Pomyłka, przepraszam. Na stronie „Nikodem Sakson” już jest poprawione.

Niestety, dyskutujemy o dwóch różnych sprawach. Poprzednia moja informacja wyjaśnia, dlaczego latem następuje wzrost temperatur nawet standardowego podłoża. Nadaktywność tylko wzmaga problem. Nadaktywne podłoże można rozpoznać po tym, że stoi słoma z kakingu po wprowadzeniu do okrywy, ściśnięte podłoże kłuje w ręce i wystają długie, żółte źdźbła słomy. Nadaktywne podłoże to efekt braku rozwłóknienia słomy w trakcie produkcji podłoża fazy I. Źdźbła słomy są obrośnięte, ale nie przerośnięte grzybnią. Po wyciągnięciu słoma jest „omłócona” z grzybni i mikroorganizmy po zetknięciu się z powietrzem rozpoczynają swoją aktywność. Odnośnie do roli cukrów prostych mamy różne zdania. Według mnie to defekt. Grzybnia korzysta bezpośrednio z łatwo rozpuszczalnych związków azotowych.

Okres przerostu i kończenie jego na półce to inna kwestia, niekoniecznie długości pozostawania w tunelu przerostowym, a jakości podłoża fazy I. Podłoże może przebywać w tunelu 17 dni i może być słabo przerośnięte.

Jakość podłoża będzie zawsze zróżnicowana, tak jak i pieczarek. Problem jest w wielkości jej zmienności. O jakości decyduje technologia w kompostowni. Konflikt o jakość wpisany jest w system satelitarny produkcji pieczarki. Ten konflikt uosabiany był ze mną, „rzeczoznawcą”, chociaż zawsze rozstrzyga osoba kierująca kompostownią. Ma on podtekst ekonomiczny, a rozwiązywany będzie we wzajemnych kontaktach, dzisiaj głównie za pośrednictwem specjalisty z kompostowni. Relacje kompostownia – producent pieczarki to sfera kontaktów wyłącznie między tymi podmiotami. Nikt inny nie ma na to wpływu.

Jakość podłoża to w dużej mierze gra z przyrodą, z obiektywnym brakiem wiedzy o kompostowaniu i ludźmi produkującymi.

Bez względu na podawane informacje z kompostowni trzeba umieć ocenić podłoże i dostosować własne postępowanie do jego wymagań. Wynika to z systemu produkcji pieczarki w Polsce, a także w Holandii. To również interes producenta pieczarki, aby z dostępnych surowców „wycisnąć” jak najwięcej.

Problem zachowania podłoża na półce jest znacznie szerszy. Ważne są m.in. takie czynniki, jak: rodzaj podłoża i jego ilość, dodatek do nakładanego podłoża, gęstość podłoża, ilość wlewanej wody, a także dalsze postępowanie z podłożem. To wszystko wpływa na zachowanie podłoża i uzyskany plon. Na podłożu z tej samej pryzmy i w tym samym zakładzie uzyskuje się plony różniące się kilkoma kilogramami.

Nikodem Sakson”

Podstawowy konflikt w relacji kompostownia i jej klient odnosi się do jakości podłoża. Jako taki jest najtrudniejszy do rozwiązania ze względu na problemy z jednoznaczną oceną jakości podłoża oraz braku odpowiedzi na pytanie, w którym momencie można stwierdzić, że nastąpiła utrata jakości i w jakim stopniu? Trudność ta jest większa, gdy odnosi się do wielkości uzyskiwanego plonu, a nie cech podłoża. Tej granicy w odniesieniu do plonu nikt nie wyznaczył i raczej trudno się spodziewać, aby została w najbliższym czasie wyznaczona. Wynika to z prostego faktu, że wpływa na plon także prowadzona uprawa. No i oczywiście, czy granicą tą jest 25, czy 27, czy 30 kg/m², a problem jeszcze komplikuje jakość uzyskiwanych owocników. Praktyka wskazuje, że podczas kilkutygodniowej obniżki plonów zauważanej w wytwórni podłoża i obejmującej szerokie grono klientów podejmowane są działania reklamacyjne. Zresztą zwykle bezskuteczne. Inaczej sprawa wygląda z takimi wadami, jak brak przerostu podłoża – tu sprawa jest bardziej jednoznaczna. Co nie oznacza, że oczywista. Do tej samej kategorii należą infekcje podłoża fazy III zieloną pleśnią

Współpraca z kompostownią w systemie satelitarnym prowadzona jest na kilka sposobów:

1. Dywersyfikacja dostaw od 2–3 dostawców. Szczególnie powszechna jest w większych pieczarkarniach. O takiej praktyce w Belgii można dowiedzieć się z najnowszego 17. numeru Mushroom Business, w którym na stronie 5 zamieszczono artykuł „Philippe Lesage” (John Peetters). Wspomniany producent kupuje podłoże u trzech dostawców, uprawiając pieczarki na powierzchni 5320 m², w 18 halach, w cyklu 4–5-tygodniowym. Strategia taka pozwala na zmniejszenie ryzyka związanego ze zmienną jakością występującą okresowo w kompostowni. Z reguły zmiany te nie nakładają się na siebie i występują w innym okresie, łatwiej jest ocenić wpływ własnego postępowania na wykorzystanie podłoża oraz zmienić dostawcę na części uprawy. Poza tym ułatwia to negocjacje cenowe oraz ewentualne postępowanie reklamacyjne.
2. Jeden dostawca. Zwykle znajdujący się w najbliższej odległości od wytwórni, co zmniejsza koszty i ryzyko transportu. Z taką strategią wiąże się zwykle przekonanie, że to jeden z najlepszych dostawców i zaufanie, że w razie pojawienia się u niego problemów z jakością podłoża, to on je przynajmniej w części zrekompensuje oraz przekonanie, że ryzyko utraty jakości jest niewielkie. Zaletą tego rozwiązania jest łatwiejsze dopasowanie technologii uprawy pieczarki do jakości podłoża i przewidywalność zmiany jakości w ciągu roku, wynikająca często z wieloletniej współpracy.
3. Gotowość do zmiany dostawcy w razie zmiany jakości podłoża; korzystanie, gdy jest najlepsze i wycofanie się, gdy są problemy oraz wykorzystywanie okazji cenowych wynikających z zamieszania na rynku podłoża.

Oczywiście można mówić o innych sposobach współpracy, ale ich znaczenie jest marginalne. Tym bardziej, że coraz trudniejsze jest kupno podłoża na tzw. wolnym rynku, ponieważ w wytwórniach uważanych za najlepsze są małe szanse na jego zakup.

Oddzielnym zagadnieniem jest reklamacja. Wynika to w dużej mierze z subiektywnej oceny jakości podłoża, jak i prowadzonej polityki kompostowni w tym zakresie. Sytuację tę powoduje brak własnych uregulowań tej kwestii, brak standardów w branży, przewlekłość postępowania sadowego, jak i nieprzewidywalność w wyroków w sądach gospodarczych.

Zupełnie innym, definitywnym rozwiązaniem problemu jest budowa własnej kompostowni przez grupę producentów czy też w dalszej perspektywie, wiązanie się kapitałowe z kompostowniami.

Z czego wynika trudność racjonalnego rozwiązania konfliktu, dotyczącego jakości podłoża? W dużej mierze z braku procedur zadowalających obie strony, jak i podejścia wielu producentów pieczarki. Prezentują oni postawę, która określam jako niebiznesową.  Wciąż mamy do czynienia z przewagą emocji nad twardym podejściem biznesowym.

Zamykanie dyskusji na Forum, jak i poza nim, prowadzi do zmniejszenia innowacyjności polskiego pieczarkarstwa. Brak wymiany informacji utrudnia zarówno tworzenie innowacji, jak i ich weryfikację i upowszechnienie. W obecnej sytuacji jest tak, że osoba mająca problem woli ponieść straty, niż zasięgać porady u osoby – źródła ocenianego jako niegodne, lub u takiej, którą należy ukarać przez eliminowanie z rynku. Tyle, że obecnie ta osoba czy źródło akurat w tej sytuacji nic nie traci.

W systemie satelitarnym wyodrębnia się trzy podstawowe sektory, które muszą między sobą wymieniać informacje, a także wewnątrz każdego z nich ich obieg musi być właściwy:

1. Sektor produkcji surowców i usług
2. Sektor produkcji pieczarki
3. Sektor zbytu.

Najlepiej zorganizowany jest przepływ informacji miedzy sektorem surowców (kompostownie, wytwórnie okrywy, dostawcy środków ochrony czy dystrybutorzy grzybni) a producentami pieczarki. Wykorzystuje się do rozpowszechniania informacji Biuletyn poprzez reklamy i jego wykup oraz rozprowadzanie wśród producentów pieczarki, docieranie bezpośrednio do nich poprzez zatrudnionych specjalistów oraz własne strony internetowe. Do tego celu służą także wystawy branżowe, organizowane seminaria i szkolenia. Na ten cel, jak się szacuje branża wydaje od około 800 tys. zł do 1 mln zł rocznie, nie licząc płac specjalistów pracujących w terenie.

Z kolei nie rozwija żadnych działań sektor zbytu, który bezpośrednio kontaktuje się z dostawcami. W innej sytuacji znajduje się sektor produkcji pieczarki. Produkcja pieczarki powinna mieć stałe zapotrzebowanie na informacje przydatne w podejmowaniu decyzji o zakresie i rozwiązaniach inwestycyjnych, zmianach w technologii produkcji pieczarki, dostępności, jakości surowców do produkcji oraz możliwościach zbytu, szczególnie na dotyczące eliminowania strat powodowanych przez błędy w prowadzonych uprawach, jak i działaniach pozwalających na obniżkę kosztów. Tym bardziej, że liczba podmiotów, która powinna wykorzystywać informacje jest bardzo duża, bo sięga kilku tysięcy. Zarówno zainteresowanie, jak i źródła informacji rozproszone są praktycznie na terenie całego kraju. Praktycznie liczba podmiotów, które aktywnie z informacji korzystają nie przekracza 500–800 osób.

Głównym kanałem rozpowszechniania informacji między producentami pieczarki są ich osobiste kontakty. Do celów rozpowszechniania informacji wykorzystywany jest także Internet, ale ciągle w niewielkim zakresie. Na forach producenci wymieniają się informacjami. Nie kontrolują oni obecnie żadnego medium, na funkcjonowanie którego mieliby wpływ, poza FORUM. Natomiast na firmowych stronach internetowych dominują informacje o charakterze promocyjnym.

Jaka jest wobec tego sytuacja i co można prognozować na przyszłość? Można postawić dwie warte rozważenia tezy:

1. Aktualny system informacyjny jest wydolny i zaspokaja potrzeby branży w obecnym kształcie organizacyjnym i funkcjonalnym. Jak go wobec tego opisać? Zakres potrzebnej informacji jest stosunkowo niewielki. Jest ona sprawnie rozpowszechniana poprzez bezpośrednie kontakty osobiste, uzupełniane przez Biuletyn i Pieczarkarza oraz Internet. Brak zorganizowanych form rozpowszechniania informacji, jak kursy i seminaria, jest w tej sytuacji uzasadniony i ponoszenie dodatkowych kosztów na ich prowadzenie jest w tej sytuacji zbędne. Wzrost produkcji wynika obecnie ze wzrostu skali, a brak innowacji uzasadnia brak popytu na informacje. Poza tym docierający do swoich klientów reprezentanci sektora produkującego surowce, głównie podłoża, są w stanie dotrzeć do wszystkich potencjalnych odbiorców i przekazać potrzebne informacje.
2. System jest dysfunkcjonalny. Zanik masowych form przekazu, brak przepływu informacji w Internecie, obecny poziom przekazywanych informacji w kwartalnikach jest taki, że nie spełnia oczekiwań lub jest niekorzystny dla części uczestników systemu produkcji i jego obsługi. Dodatkowym czynnikiem jest brak nawyku szukania informacji i wykorzystywania ich w procesach decyzyjnych. Towarzyszy często temu zjawisku przekonanie o własnej wszechwiedzy.

Polski system produkcji pieczarki wzoruje się na systemie holenderskim. Porównując sytuację w obydwu krajach należy zwrócić uwagę na kilka towarzyszących zjawisk z zakresu upowszechniania informacji.

1. W przeszłości państwo holenderskie utrzymywało szkolę i zespoły doradcze dla producentów pieczarki. Pozwalało to na rozwój poprzez poprawę efektywności i wraz ze sprzyjającymi warunkami ekonomicznymi zbudowały potęgę tej branży.
2. Spadek produkcji wywołany rozwojem produkcji w Polsce i towarzyszący mu zanik innowacyjności, likwidacja szkoły, sprywatyzowanie doradztwa i zanikający system nauki, przyczyniły się do utraty pozycji Holandii w branży. Tendencja ta się pogłębia, gdyż branża traci zdolność do dalszego samodzielnego finansowania swego rozwoju. Jednocześnie nie udało się skomercjalizować przekazu informacji. Tym bardziej, że sektor produkujący pieczarkę był przyzwyczajony, że przez lata korzystał z zasobów informacji bezpłatnie.

W Polsce jeszcze do niedawna powszechne było korzystanie z zasobów informacyjnych pieczarkarstwa holenderskiego. Obecnie wystarczające wydają się źródła krajowe. W takim wypadku powstają pytania jak powinien kształtować się system informacji dla producentów pieczarki?

Czy funkcjonująca strona internetowa, na której się znajdujemy w obecnym kształcie i kontrolowana przeze mnie spełnia oczekiwania takiego systemu? Jak sądzę, nie bardzo. Dlaczego? Na to pytanie odpowiedź może ułatwić następująca wypowiedź zamieszczona na forumpieczarki.pl

Osobiście poleciłbym nową stronę p. Nikodema Saksona http://www.nikodemsakson.pl/. Jeżeli mnie pamięć nie myli jest doktorem dendrologii, który w latach 80-tych połknął pieczarkowego bakcyla. Niewątpliwą zasługą młodego doradcy z ODR Kościelec było wtedy rozpowszechnianie holenderskiego sposobu uprawy nowej odmiany Horst U3. Oczywiście pieczarkarze nie zapomną „rzeczoznawcy” z kompostowni. Do dziś, wiedza przekazywana przez Saksona, jest zdobywana przez doświadczenie „z drugiej ręki”. Podejmowane tematy są trafne, ale tylko sygnalizowane.

Podstawowa informacja jest taka, że jestem postrzegany jako ktoś spoza systemu produkcji pieczarki ze względu na rolę ”rzeczoznawcy” oraz że przekazywane informacje są z „drugiej ręki” i mimo że są trafne, to są tylko sygnalizowane.

Jakie wnioski płyną z tej wypowiedzi?

1. Oznacza to, że system informacji przeznaczony dla producentów pieczarki musi być przez nich zarządzany. To oni powinni dobierać tematy, autorów oraz decydować o szczegółowości informacji. Ale istnieje pewne zagrożenie, ponieważ nie wiadomo co zrobić z informacjami i autorami nieznanymi potencjalnym redaktorom. Czy wiarygodne (prawdziwe) będą zamieszczane tak informacje. Przykładem na taką „prawdziwość” są informacje o mojej osobie. Po pierwsze, nigdy nie zajmowałem się dendrologią, uczestniczyłem tylko w zajęciach z tego przedmiotu podczas studiów, tak jak każdy student ogrodnictwa. Nie byłem także doradcą w WOPR Kościelec. Owszem, pracowałem tam, ale w zupełnie innym charakterze, a moje zainteresowanie się pieczarką to przypadek, który nie ma nic wspólnego z tamtym miejscem pracy. Wdrażanie U-3 to okres pracy w INTRCHAMPIE Ruchocice. Informacje o mojej osobie są dostępne na wymienionej stronie oraz we wstępach do książek. Takie rozważania świadczą o tym, że informacja wymieniana między producentami, także ta bezpośrednia, może być przekłamana i powinna być weryfikowana.
2. Oczekiwane są informacje z „pierwszej ręki”. Można rozumieć ten postulat dwojako. Informacja powinna pochodzić od twórcy – specjalisty naukowca lub praktyka – producenta pieczarki. Postulat ten jest nierealny. Nauka praktycznie nic lub niewiele wnosi innowacji do naszej branży, a sami naukowcy nie są zainteresowani rozpowszechnianiem informacji i współpracą z producentami. Producent nie jest też dobrym bezpośrednim źródłem informacji, ponieważ po pierwsze, coraz mniej jest chętnych do dzielenia się swoją wiedzą ze względu na konkurencję, i będzie się to nasilać. Z reguły informacje pochodzące od producentów dotyczą warunków produkcyjnych, często trudnych, i dlatego nie można ich wykorzystać. Wymagają one obróbki i weryfikacji na szerszą skalę.
3. Zakres i „szczegółowość” przekazywanych informacji. W przekazie informacji istnieje sprzeczność między objętością komunikatu, a chęcią jego odbioru i analizy. Przeważa pogląd, że w systemach informacyjnych komunikat powinien być krótki i jednoznaczny. Reszta informacji powinna być pozyskiwana z systemu wiedza; książki, bazy danych. Ma to być raczej sygnał niż rozwiązanie. Tak pojmowane przeze mnie funkcjonowanie systemu informacji wpływa na długość i treść komunikatów zamieszczanych na stronie. Na zmienionej stronie problem ten będzie rozwiązany inaczej.

Te rozważania stanowią podstawę proponowanych zmian na stronie. Wydzielony został system informacyjny dla producentów pieczarki z własnym adresem. Ma on w przyszłości spełniać prezentowane powyżej oczekiwania. Do końca roku będzie się on rozwijał zarówno odnośnie do treści, jak i formy. Potem, jeżeli nie będzie mógł się przekształcić w serwis niezależny, przykładowo kontrolowany przez grupy lub grupę producencką, jego dalsze funkcjonowanie wobec przytoczonych powyżej argumentów może stracić sens. Moim zdaniem jest potrzebne istnienie i rozwój takiego systemu informacyjnego, głównie ze względu na łatwy dostęp i niski koszt oraz aktualność. Moje przekonanie wynika także z faktu, że obecny system oceniam jako dysfunkcjonalny i niespełniający oczekiwań w najbliższej przyszłości.